Historie

Geschiedenis van Jachthaven Twellegea

Jachthaven Twellegea ligt aan de Nieuwendammerdijk in Amsterdam-Noord, op een plek waar het historische dorpslint van Nieuwendam direct grenst aan het water van het IJ. De haven vormt al decennialang een overgangsgebied tussen stad en water, tussen wonen, werken en recreatie. In die gelaagdheid ligt de bijzondere betekenis van deze plek besloten.

Nieuwendam en het water

Nieuwendam ontstond in de 16e eeuw als dijkdorp aan het IJ, langs een nieuwe dam die de naam Nieuwe Dam kreeg. Het dorp groeide uit tot een levendige gemeenschap met in de eerste eeuwen voornamelijk vissers, schippers en kooplieden. Kenmerkend voor de Nieuwendammerdijk zijn de karakteristieke dijkhuizen en kapiteinswoningen en – vanaf de 19e eeuw – ook scheepsbouwloodsen.

Waar nu Jachthaven Twellegea ligt, was ooit alleen de IJ-oever. In de eerste decennia van de 20e eeuw kreeg het terrein vorm door ophoging met baggerspecie van de oostelijke eilanden. Het begin van wat een karakteristieke jachthaven zou worden.

Van werf tot jachthaven

In de jaren twintig begonnen op het terrein ook de eerste scheepsbouwactiviteiten. In lange houten scheepsloodsen werden voornamelijk dekschuiten gebouwd. Vanaf 1981 kreeg de haven haar huidige betekenis als jachthaven. Twellegea werd de thuisbasis van een verhuurvloot zeilschepen en van zeezeilersvereniging Twellegea. Het was hét centrum voor verschillende opmerkelijke zeil- en zeezeilactiviteiten waar het doorgeven van kennis en ervaring centraal stond.

De haven bleef desondanks kleinschalig en informeel en open voor en verbonden met de dijk en de buurt. Niet alleen een plek voor bootbezitters, maar ook een herkenbaar onderdeel van de openbare ruimte langs het water.

Een plek vol herinneringen

Voor veel Nieuwendammers is Jachthaven Twellegea meer dan een jachthaven. Het is de plek waar je Nieuwendam voor het eerst binnenvoer. Waar je een bootje had liggen. Waar je met de kinderen langs wandelde naar de Rietlanden, met een tussenstop bij havencafé ’t Plonsje.

De waterkant, het varen en het samen klussen aan bootjes – het leverde vriendschappen op en maakte de haven tot een geliefde, karakteristieke plek in de buurt.

De geschiedenis van Twellegea laat zien dat de haven altijd heeft meebewogen met haar tijd, zonder haar eigenheid te verliezen. Dat maakt haar tot een plek die zorgvuldig en met respect voor verleden én toekomst moet worden ontwikkeld.

Bronnen